Preferencje kulturalne mieszkańców
Mieszkańcy Podkarpacia najchętniej spędzają czas, chodząc na filmy, spektakle teatralne i koncerty muzyki popularnej. Stwierdzono, że najbardziej dostępne dla ankietowanych są domy kultury i biblioteki, często zlokalizowane blisko ich miejsca zamieszkania, nawet na obszarach peryferyjnych.
Dane z raportu wskazują na niską mobilność kulturalną, gdyż co czwarty mieszkaniec regionu nigdy nie uczestniczył w wydarzeniu kulturalnym poza granicami województwa. Ponadto, ponad 46% respondentów niechętnie wyrusza poza granice powiatu, uczestnicząc w wydarzeniach kulturalnych raz w roku, albo wcale. Oznacza to, że większość ogranicza swoją aktywność do oferty dostępnej w powiecie lub gminie.
Motywacje i wydatki na kulturę
Ankieta, przeprowadzona w grudniu 2024 roku na próbie 785 osób, pokazała, że ponad 61% badanych korzysta z oferty kulturalnej, aby "przyjemnie spędzić czas", a 60% decyduje się na nią, ponieważ "dotarcie nie wymaga dużego wysiłku". Niemal 45% poszukuje interesujących zajęć, a 37% dąży do poszerzania wiedzy.
W zakresie wydatków mieszkańcy Podkarpacia nie przeznaczają na kulturę więcej niż 999 zł rocznie. Najczęściej ich wydatki mieszczą się w przedziale 250-499 zł. Co ciekawe, seniorzy, choć najbardziej oszczędni, częściej odwiedzają domy kultury, biblioteki i teatry.
Podział na kulturę elitarną i demokratyczną
Dr Dominik Porczyński, socjolog i badacz kultury z Instytutu Nauk Socjologicznych Uniwersytetu Rzeszowskiego, który opracował raport, wskazuje na utrzymujący się podział na kulturę elitarną (opera, galerie sztuki, filharmonia) i bardziej demokratyczną (kino, koncerty muzyki popularnej, festyny).
- Raport pokazuje, że osoby uczestniczące w badaniu lubią się bawić przede wszystkim razem: w ofercie instytucji kultury uczestniczą ze znajomymi lub z rodziną – mówi dr Dominik Porczyński.
Wpływ wykształcenia i wieku
Zróżnicowanie praktyk kulturowych jest widoczne przede wszystkim przez pryzmat wykształcenia. Osoby z wyższym wykształceniem częściej korzystają z oferty w ogóle, a także wybierają bardziej wymagające i edukacyjne propozycje. Natomiast osoby z niższym wykształceniem preferują wydarzenia o czysto rozrywkowej formie.
Zauważalne jest również zróżnicowanie wiekowe: osoby starsze częściej uczestniczą w wydarzeniach patriotycznych i religijnych, podczas gdy młodzi ludzie wolą koncerty i festyny.
Różnice w zadowoleniu i wykluczenie młodzieży
W kontekście zadowolenia z oferty kulturalnej, z badań wynika, że: "Młodzież i młodzi dorośli jawią się w świetle danych jako grupa wykluczona z oferty instytucji kultury, oceniają ją niżej i wskazują na brak jej dostosowania do swoich potrzeb, podczas gdy seniorzy wykazują wyższy poziom zadowolenia" – zauważa dr Dominik Porczyński.
Dysproporcje centrowo-peryferyjne
Raport podkreśla również niepokojące dysproporcje centrowo-peryferyjne. Rzeszów i większe miasta (Przemyśl, Krosno, Tarnobrzeg, Stalowa Wola, Mielec, Dębica) oferują bogatszą i lepiej ocenianą ofertę kulturalną w porównaniu z gminami peryferyjnymi. Niska mobilność mieszkańców tych obszarów potęguje problem wykluczenia, wskazując na konieczność pilnych działań w ramach polityki kulturalnej.
Kontynuacja badań
- Badania dotyczące podkarpackiej kultury realizujemy od 2023 roku. I to już drugi raport, jaki przygotowaliśmy. Podczas pierwszej edycji skupiliśmy się przede wszystkim na sytuacji instytucji kultury, kadrach i warunkach pracy. Teraz skoncentrowaliśmy się na publiczności. Projekt będziemy kontynuować i rozwijać, tak, aby móc dostarczyć kadrom kultury i organizatorom instytucji kultury coraz bardziej pogłębiony obraz tego obszaru życia społecznego. To pomoże zdefiniować jego słabe i mocne strony, ułatwi dostosowywanie oferty do publiczności zmieniającej się wraz z postępem technologicznym i zmianami społecznymi – zaznacza Jakub Izdebski.
Pełny raport jest dostępny na stronie Wojewódzkiego Domu Kultury w Rzeszowie.
Napisz komentarz
Komentarze