Postępowanie prowadzi Podkarpacki Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków. W wydanym 3 lutego 2026 roku postanowieniu konserwator zabytków potwierdził rozpoczęcie procedury administracyjnej dotyczącej wpisu do rejestru zabytków nieruchomych województwa podkarpackiego budynku filharmonii, znajdującego się przy ul. Szopena 30 w Rzeszowie, na działce ewidencyjnej nr 2006/2 w obrębie 207 Śródmieście (Gmina Miasto Rzeszów).
Jednocześnie do udziału w postępowaniu w charakterze strony dopuszczono Stowarzyszenie Badawczo-Animacyjne Flaneur z siedzibą w Warszawie. Organizacja ta od kilku lat dokumentuje, bada i promuje twórczość Zbigniewa Brodowskiego – artysty, który pozostawił po sobie wiele realizacji w przestrzeni publicznej.
Wniosek z inicjatywy społecznej
Procedura została wszczęta po złożeniu przez stowarzyszenie wniosku z 7 października 2025 roku, który wpłynął do urzędu 14 października 2025 roku. Dokumentacja była następnie uzupełniana dodatkowymi pismami z 5 grudnia oraz 30 grudnia 2025 roku.
W uzasadnieniu wskazano m.in. na wysoką wartość historyczną, artystyczną i naukową budynku oraz na szczególne znaczenie monumentalnych szklanych mozaik autorstwa Zbigniewa Brodowskiego, stanowiących integralny element architektury obiektu.
Modernistyczna perła architektury
Gmach filharmonii powstał w duchu modernizmu i został zaprojektowany przez wybitny zespół architektów: Jerzego Mokrzyńskiego, Wacława Kłyszewskiego oraz Eugeniusza Wierzbickiego – twórców znanych w historii polskiej architektury jako tzw. „tygrysy warszawskie”. Co istotne dla Rzeszowa, Jerzy Mokrzyński był rzeszowianinem z urodzenia.
Monumentalna mozaika zaprojektowana i wykonana przez Zbigniewa Brodowskiego w 1974 roku stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów budynku. Dzieło powstało jako część całościowej koncepcji artystycznej obiektu, łączącej architekturę z monumentalną plastyką.
Oględziny konserwatorskie
Kolejnym etapem procedury będą oględziny obiektu z udziałem stron postępowania. Spotkanie zaplanowano 13 marca o godz. 9.00 przy głównym wejściu do Filharmonii Podkarpackiej.
Rosnące znaczenie powojennego dziedzictwa
Inicjatywa objęcia ochroną prawną modernistycznych realizacji architektonicznych wpisuje się w szerszy trend dostrzegania wartości powojennej sztuki publicznej. W wielu polskich miastach mozaiki, polichromie czy rzeźby architektoniczne z drugiej połowy XX wieku są dziś zagrożone z powodu modernizacji budynków lub braku odpowiedniej ochrony konserwatorskiej.
O wsparcie w działaniach na rzecz ochrony rzeszowskiej realizacji zwrócili się również lokalni aktywiści ze Strefy Działań Miejskich, którzy od lat zabiegają o zachowanie obiektów należących do tzw. młodego dziedzictwa kulturowego miasta.
Wspólna odpowiedzialność za dziedzictwo
Społecznicy podkreślają, że skuteczna ochrona powojennej sztuki publicznej wymaga zarówno działań instytucjonalnych, jak i zaangażowania obywateli. Dokumentowanie takich obiektów – wykonywanie profesjonalnych zdjęć, prowadzenie kwerend archiwalnych czy opracowywanie ekspertyz – to proces czasochłonny i kosztowny.
Planowane oględziny oraz trwające postępowanie administracyjne mogą okazać się przełomowe dla zachowania jednej z najcenniejszych modernistycznych realizacji artystycznych w Rzeszowie – i ważnym krokiem w kierunku szerszej ochrony powojennego dziedzictwa kulturowego w Polsce.
Napisz komentarz
Komentarze