Najczęstszymi powodami wystawiania L4 na Podkarpaciu były infekcje górnych dróg oddechowych, bóle grzbietu, ostre zapalenie nosa i gardła, a także dolegliwości związane ze stresem. Znaczną część zwolnień stanowiły również te wystawiane w związku z ciążą.
L4 ma służyć powrotowi do zdrowia
Jak przypomina Wojciech Dyląg, regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie podkarpackim, podstawowym celem zwolnienia jest umożliwienie choremu leczenia i odzyskania zdolności do pracy.
Podczas zwolnienia ubezpieczony powinien więc powstrzymać się od aktywności, które są sprzeczne z celem L4 albo mogą wydłużyć okres niezdolności do pracy. Dotyczy to zarówno zwolnień z adnotacją, że pacjent powinien leżeć, jak i tych, przy których lekarz zaznaczył możliwość chodzenia.
Szczególne znaczenie ma wykonywanie pracy zarobkowej. Osoba, która podczas L4 podejmuje taką pracę, może stracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia.
Nie każda aktywność jest zakazana
Przepisy przewidują jednak wyjątki. Chodzi między innymi o tak zwane czynności incydentalne. Są to pojedyncze działania, których wykonanie jest konieczne ze względu na istotne okoliczności, a ich zaniechanie mogłoby spowodować poważne konsekwencje.
Przykładem może być jednorazowe podpisanie pilnego dokumentu, jeżeli nikt inny nie jest upoważniony do jego podpisania.
Dozwolone pozostają również podstawowe czynności życia codziennego, których nie można powierzyć innej osobie. W czasie choroby można więc na przykład udać się do apteki, lekarza czy na rehabilitację. W określonych sytuacjach możliwe jest również zrobienie zakupów w pobliskim sklepie albo odprowadzenie dziecka do przedszkola, jeżeli nie ma nikogo, kto mógłby to zrobić.
ZUS może sprawdzić, jak wykorzystywane jest L4
Osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim musi liczyć się z kontrolą. ZUS może sprawdzić zarówno to, czy zwolnienie zostało prawidłowo wystawione, jak i sposób jego wykorzystywania.
Pierwszy rodzaj kontroli przeprowadza lekarz orzecznik ZUS. Może on wezwać chorego na badanie albo przeanalizować dokumentację medyczną. Jeżeli okaże się, że ubezpieczony jest już zdolny do pracy, okres zwolnienia może zostać skrócony.
Drugi rodzaj kontroli dotyczy zachowania osoby przebywającej na L4. Sprawdzane jest między innymi, czy nie wykonuje ona pracy zarobkowej i czy nie podejmuje aktywności sprzecznych z celem zwolnienia.
Kontrole przynoszą konkretne skutki
W pierwszym półroczu 2026 roku ZUS na Podkarpaciu przeprowadził kontrole wykorzystywania zwolnień lekarskich u 2227 osób.
W wyniku tych kontroli 230 osobom cofnięto zasiłki. Łączna kwota cofniętych świadczeń przekroczyła 500 tys. zł.
ZUS przeprowadził również kontrole prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy. W ich wyniku 253 osoby uznano za zdolne do pracy, a cofnięte świadczenia wyniosły łącznie ponad 208 tys. zł.
Wakacje, wesele, remont i praca za granicą
ZUS wskazuje przykłady zachowań, które mogą zostać uznane za niewłaściwe wykorzystywanie zwolnienia. Wśród przypadków ujawnianych podczas kontroli znalazły się między innymi wyjazdy za granicę w celu podjęcia pracy, udział w weselach, chrzcinach, koncertach, spektaklach czy spotkaniach towarzyskich.
Kontrolerzy spotykali również osoby uczestniczące podczas L4 w szkoleniach, kursach i egzaminach, a także wyjeżdżające na wakacje.
Problemem może być również wykonywanie prac fizycznych. Wśród przykładów wymienianych przez ZUS znalazły się remontowanie domu, sprzedaż płodów rolnych czy zbieranych grzybów i oferowanie ich przy drodze.
W skrajnych przypadkach może chodzić o sytuacje, w których osoba oficjalnie przebywa na zwolnieniu, a w tym samym czasie wykonuje pracę dla innego pracodawcy.
Kontroler przyjdzie pod adres wskazany na L4
Ważna jest również kwestia miejsca pobytu podczas choroby. ZUS i pracodawca, prowadząc kontrolę, będą szukać ubezpieczonego pod adresem wskazanym na zwolnieniu lekarskim.
Nie chodzi przy tym o adres zameldowania czy stałego zamieszkania, lecz o miejsce, w którym chory faktycznie przebywa podczas niezdolności do pracy.
Jeżeli podczas zwolnienia pacjent zmieni miejsce pobytu, powinien w ciągu 3 dni poinformować o tym zarówno pracodawcę, jak i ZUS.
ZUS przypomina o jednej podstawowej zasadzie
Zwolnienie lekarskie jest czasem przeznaczonym przede wszystkim na leczenie i powrót do zdrowia. Aktywność, która pozostaje z tym celem w sprzeczności, może mieć bardzo konkretną konsekwencję finansową.
W przypadku stwierdzenia wykonywania pracy zarobkowej albo niewłaściwego wykorzystywania L4 ubezpieczony może stracić prawo do świadczenia za cały okres objęty zwolnieniem, a nie tylko za dzień, w którym doszło do naruszenia.
Napisz komentarz
Komentarze