Dzień Edukacji Narodowej na Podkarpaciu: Kim są nasi nauczyciele i ile kosztuje oświata?

Feminizacja zawodu i zróżnicowanie placówek

Praca w edukacji na Podkarpaciu pozostaje domeną kobiet, choć stopień feminizacji zmienia się na poszczególnych szczeblach nauczania. Najsilniej zjawisko to ujawnia się w placówkach wychowania przedszkolnego, gdzie kobiety stanowią aż 98,6 proc. z łącznej liczby 6 113 etatów nauczycielskich, a nieco ponad połowa tych miejsc pracy znajduje się w miastach. Szkoły podstawowe stanowią z kolei największy segment lokalnego rynku pracy w oświacie – zatrudniają 15 330 etatów. W tych placówkach udział kobiet wynosi 80,3 proc., przy czym większość etatów, bo niemal 58 proc., ulokowana jest na obszarach wiejskich. 

W szkołach ponadpodstawowych pracuje 7 466 etatów nauczycielskich, przy czym odsetek kobiet spada tu do 66,1 proc., a aż 92,3 proc. z nich wykonuje swoją pracę w miastach. Najmniejszą grupę stanowią nauczyciele szkół policealnych – to 199 etatów, w których udział kobiet sięga 84,1 proc., a wszystkie placówki zlokalizowane są w obszarach miejskich. 

Wysokie kwalifikacje i trzon kadry pedagogicznej

Analizując stopień awansu zawodowego podkarpackich nauczycieli, można zauważyć, że lokalny system opiera się na doświadczonych i wysoko wykwalifikowanych pracownikach. Wśród 25 085 nauczycieli zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy największą grupę – ponad 65 proc. – stanowią nauczyciele dyplomowani, co przekłada się na ponad 16,4 tysiąca etatów. Nauczyciele mianowani odpowiadają za 17 proc. pełnych etatów, a pozostałe 17,4 proc. przypada na osoby o nieokreślonym stopniu awansu. 

Podobna tendencja występuje wśród 4 022 nauczycieli niepełnozatrudnionych, gdzie stopień dyplomowanego posiada ponad połowa pracowników (52,6 proc.), stopień mianowanego – 18,6 proc., natomiast osoby bez określonego stopnia stanowią 28,8 proc. tej grupy. 

Sieć szkół oraz zmiany w liczbie uczniów

W bieżącym roku szkolnym w całym województwie funkcjonuje 2 938 placówek oświatowych różnego typu. Najwięcej jest przedszkoli i innych form wychowania przedszkolnego (1 453 placówki), do których uczęszcza 75 616 dzieci, co oznacza pewien spadek w porównaniu z ponad 80,5 tysiąca w poprzednim roku szkolnym. Drugą co do wielkości grupę stanowią szkoły podstawowe w liczbie 1 033 obiektów, w których kształci się 173 407 uczniów – w tym przypadku odnotowano delikatny wzrost liczebności. 

W 388 szkołach ponadpodstawowych naukę pobiera 97 492 uczniów, co również stanowi lekki wzrost względem poprzedniego roku. Dopełnieniem podkarpackiej oświaty jest 64 szkół policealnych, w których kształci się 11 167 słuchaczy. 

Rekordowe wydatki samorządów na oświatę

Dane statystyczne jednoznacznie wskazują na stale rosnące koszty utrzymania i rozwoju infrastruktury edukacyjnej. W 2025 roku wydatki budżetów jednostek samorządu terytorialnego w dziale „Oświata i wychowanie” osiągnęły rekordowy poziom niemal 8,7 miliarda złotych (dokładnie 8 693,7 mln zł). Jest to ponad dwukrotny wzrost w porównaniu z 2016 rokiem, kiedy nakłady te wynosiły niespełna 3,4 miliarda złotych. 

Główny ciężar finansowania oświaty spoczywa na gminach (z wyłączeniem miast na prawach powiatu), które pokrywają aż 61,4proc. ogólnej kwoty wydatków, przeznaczając na ten cel ponad 5,3 miliarda złotych. Miasta na prawach powiatu dokładają do tego systemu 20,8 proc. (1,8 mld zł), powiaty – 15,6 proc. (1,35 mld zł), a pozostałe 2,2 proc. (193 mln zł) stanowią wydatki samorządu województwa.