W pierwszym półroczu 2026 roku specjaliści Fundacji PRO-FIL przeprowadzili działania profilaktyczne dla 8703 dzieci i młodzieży z województwa podkarpackiego. Odwiedzili 487 klas, spotkali się z 94 nauczycielami i 271 rodzicami, pokonując niemal 9 tysięcy kilometrów. Za tymi liczbami stoi dziewięcioosobowy zespół psychologów, który każdego dnia rozmawia z dziećmi o bezpieczeństwie, relacjach i przemocy.
To właśnie te rozmowy pokazują, z jakimi wyzwaniami mierzy się dziś młode pokolenie.
Przemoc nie zawsze zostawia siniaki
Psychologowie Fundacji zauważają, że większość uczniów potrafi rozpoznać przemoc fizyczną. Znacznie trudniej jest im jednak dostrzec przemoc psychiczną, ekonomiczną czy zachowania naruszające granice w relacjach.
Dla wielu młodych ludzi obraźliwe komentarze, wyśmiewanie czy upokarzanie stały się codziennością. Często słyszą lub sami mówią: „to był tylko żart”. Dopiero podczas warsztatów zaczynają rozumieć, że słowa również mogą ranić, a ich skutki pozostają na długo – w emocjach, poczuciu własnej wartości i relacjach z innymi.
– Zaskakuje nas, jak często młodzi ludzie mówią: „to był tylko żart”. W trakcie warsztatów okazuje się, że za tym „żartem” kryje się wyśmiewanie, poniżanie czy naruszanie granic drugiej osoby. Wielu uczniów dopiero podczas rozmowy zaczyna dostrzegać, że przemoc nie zawsze zostawia widoczne ślady, ale bardzo często pozostawia ślady w emocjach i relacjach – mówi Marika Malisiewicz, psycholog Fundacji PRO-FIL.
Internet stał się nowym miejscem wykluczenia
Coraz więcej trudnych doświadczeń dzieci przenosi się do świata cyfrowego. Usunięcie z grupy klasowej, celowe ignorowanie wiadomości, publiczne ośmieszanie w mediach społecznościowych czy publikowanie treści bez zgody – dla wielu nastolatków to codzienność.
Najbardziej niepokoi jednak fakt, że młodzi ludzie często nie postrzegają takich zachowań jako przemocy.
- Dla wielu nastolatków wykluczenie z internetowych grup czy ignorowanie wiadomości wydaje się czymś zwyczajnym. Dopiero kiedy zaczynamy o tym rozmawiać, zauważają, że takie działania również mogą być formą przemocy i wpływać na poczucie bezpieczeństwa oraz przynależności – podkreśla Przemysław Chruściel, psycholog Fundacji PRO-FIL.
Wszystko zaczyna się w domu
Postawy dzieci wobec rówieśników w dużej mierze kształtują się poza szkołą – w domu, podczas codziennych rozmów z rodzicami i bliskimi. To właśnie tam dzieci uczą się empatii, szacunku, odpowiedzialności za słowa oraz sposobu reagowania na krzywdę drugiego człowieka. Nawet w świecie zdominowanym przez media społecznościowe i nowe technologie to dorośli pozostają najważniejszymi przewodnikami. To od nich dzieci uczą się, jak korzystać z internetu w odpowiedzialny sposób, gdzie przebiegają granice oraz jak budować zdrowe relacje – zarówno w świecie rzeczywistym, jak i cyfrowym.
Specjaliści zwracają uwagę, że kampanie społeczne, warsztaty profilaktyczne i działania edukacyjne mają ogromne znaczenie. Pozwalają zwiększać świadomość, przełamywać tabu i uczyć młodych ludzi rozpoznawania przemocy oraz szukania pomocy. Nie zastąpią jednak tego, co dzieje się każdego dnia w rodzinie. To właśnie dom pozostaje pierwszym miejscem, w którym dziecko uczy się wrażliwości, odpowiedzialności i szacunku wobec innych.
Budowanie bezpiecznego środowiska dla dzieci wymaga więc wspólnego wysiłku. Szkoła, organizacje społeczne i specjaliści mogą wspierać rodziców, dostarczać wiedzy i narzędzi, ale fundamentem pozostają codzienne rozmowy, obecność dorosłych i dawanie dobrego przykładu. Bo to nie internet wychowuje dzieci – wychowują je ludzie, którzy są obok nich każdego dnia.
Coraz więcej pytań o granice i przemoc seksualną
Podczas warsztatów młodzież coraz częściej porusza tematy związane ze zgodą, prywatnością i przekraczaniem granic. Dla wielu uczniów przemoc seksualna wciąż kojarzy się wyłącznie z przemocą fizyczną. Nie dostrzegają, że może nią być również publikowanie intymnych treści bez zgody, seksualne komentarze czy niechciane zachowania w internecie.
Specjaliści podkreślają, że młodzi ludzie chcą o tym rozmawiać. Potrzebują jednak bezpiecznej przestrzeni i rzetelnej wiedzy.
Zdrowie psychiczne przestaje być tematem tabu
Jednym z najbardziej widocznych zjawisk jest rosnąca liczba pytań dotyczących samookaleczeń, kryzysów psychicznych, trudnych emocji oraz sposobów pomagania rówieśnikom.
Psychologowie dostrzegają jednak również pozytywną zmianę – dzieci i młodzież coraz częściej wiedzą, gdzie szukać pomocy i nie boją się mówić o swoich trudnościach.
To pokazuje, jak ogromne znaczenie ma obecność dorosłych, którzy potrafią wysłuchać i zareagować.
Najważniejszy wniosek? Dzieci naprawdę chcą rozmawiać
Zdaniem specjalistów właśnie ten wniosek jest najbardziej poruszający.
Po zakończeniu warsztatów wielu uczniów zostaje jeszcze na chwilę. Zadają dodatkowe pytania, opowiadają o swoich doświadczeniach, proszą o wyjaśnienie sytuacji, która wydarzyła się w ich życiu.
– Najbardziej zapamiętuję momenty, kiedy po zakończeniu warsztatów uczniowie podchodzą jeszcze na chwilę, żeby dopytać o coś, co ich poruszyło albo powiedzieć, że ten temat dotyczy również ich. To pokazuje, jak bardzo dzieci i młodzież potrzebują uważnych dorosłych, z którymi mogą bezpiecznie porozmawiać – mówi Małgorzata Dąbal-Krajewska, psycholog Fundacji PRO-FIL.
Profilaktyka, która zmienia rzeczywistość
Znaczną część działań edukacyjnych Fundacja PRO-FIL realizuje w ramach Centrum Pomocy Dzieciom w Rzeszowie, działającego zgodnie z międzynarodowym modelem Barnahus. To miejsce, w którym dzieci pokrzywdzone przemocą oraz ich niekrzywdzący opiekunowie mogą bezpłatnie otrzymać kompleksową pomoc psychologiczną, psychiatryczną, prawną i medyczną.
Doświadczenia zdobywane podczas pracy w szkołach pozwalają specjalistom jeszcze lepiej rozpoznawać problemy, z jakimi mierzą się dzieci. Z kolei wiedza wyniesiona z codziennej pracy z rodzinami przekłada się na jakość prowadzonych warsztatów profilaktycznych. Dzięki temu edukacja i specjalistyczna pomoc tworzą spójny system ochrony najmłodszych.
Fundacja PRO-FIL od dziesięciu lat wspiera dzieci, młodzież i rodziny z Podkarpacia. Oprócz prowadzenia Centrum Pomocy Dzieciom organizuje bezpłatne warsztaty profilaktyczne oraz koordynuje w regionie ogólnopolską kampanię „Dzieciństwo bez Przemocy”, angażując szkoły, samorządy i instytucje publiczne.
Za każdą liczbą stoi dziecko
8703 uczestników warsztatów to nie tylko imponujący wynik. To 8703 historii, emocji i doświadczeń młodych ludzi, którzy często po raz pierwszy mogli usłyszeć, że mają prawo do bezpieczeństwa, szacunku i pomocy.
A dla specjalistów Fundacji PRO-FIL to wyraźny sygnał, że profilaktyka nie jest dodatkiem do edukacji. Jest dziś jedną z najważniejszych inwestycji w zdrowie psychiczne i bezpieczeństwo dzieci.
Napisz komentarz
Komentarze