Ponad 39 mln zł na wsparcie osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów na Podkarpaciu

Kluczowymi filarami tego systemu są programy „Centra opiekuńczo-mieszkalne” oraz „Opieka wytchnieniowa”. Jak zaznacza wojewoda podkarpacki Teresa Kubas-Hul, przynoszą one ogromną ulgę najbliższym, którzy często przez wiele lat sprawują intensywną i niezwykle wymagającą opiekę nad swoimi krewnymi.

Centra opiekuńczo-mieszkalne: Ponad 300 miejsc w regionie

Dedykowany dla samorządów program „Centra opiekuńczo-mieszkalne” opiera się na dwóch modułach. Pierwszy z nich obejmuje budowę, tworzenie i wyposażanie samych placówek, zwanych popularnie COM-ami. Zapewniają one bezpieczne warunki, przyjazne środowisko oraz specjalistyczne usługi pobytu dziennego i całodobowego dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami w stopniu umiarkowanym i znacznym. Drugi moduł gwarantuje natomiast stabilne finansowanie bieżącej działalności powołanych do życia ośrodków.

Od 2020 roku do pierwszego etapu programu na Podkarpaciu przystąpiło 15 jednostek samorządu terytorialnego. Wśród nich znalazło się 13 gmin: Dydnia, Gać, Czarna w powiecie łańcuckim, Dębica, Nowa Sarzyna, Kamień, Trzebownisko, Rzeszów, Tryńcza, Stalowa Wola, Rakszawa, Nowy Żmigród i Lubaczów, a także dwa powiaty – jarosławski oraz niżański.

Większość zaplanowanych domów opieki już działa. Obecnie w województwie funkcjonuje 14 Centrów opiekuńczo-mieszkalnych, a sieć ta lada moment znowu się powiększy. Już 1 czerwca swoją działalność rozpocznie kolejny COM w miejscowości Świętoniowa w gminie Przeworsk, z kolei na 1 lipca zaplanowano oficjalne otwarcie placówki w Stalowej Woli. Trwają również inwestycje w gminach Nowy Żmigród i Rakszawa, których finalizację przewidziano na 2027 rok. Przyznane dofinansowanie na realizację wszystkich tych budów i remontów w latach 2020–2027 wynosi imponujące 36 574 548,50 zł.

Równolegle zabezpieczane są środki na codzienne funkcjonowanie infrastruktury. Do drugiego modułu od 2021 roku przystąpiło 14 samorządów, w tym dodatkowo Majdan Królewski, Jasło oraz Przeworsk. Do maja bieżącego roku Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zatwierdził już 12 wniosków opiewających na kwotę ponad 14,4 mln zł. Urząd Wojewódzki podpisał pierwsze umowy z Jasłem, Przeworskiem i miastem Rzeszów na łączną sumę blisko 2,9 mln zł.

Dzięki tym nakładom podkarpackie COM-y zapewnią łącznie 304 miejsca, oferując 195 miejsc pobytu dziennego oraz 109 miejsc całodobowych. Cały tegoroczny budżet programu na Podkarpaciu wynosi 22 885 324,56 zł.

Opieka wytchnieniowa: Ulga i wsparcie dla bliskich

Równie istotnym i niezwykle potrzebnym elementem regionalnego systemu wsparcia jest program „Opieka wytchnieniowa”. Jego nadrzędnym celem jest zapewnienie czasowej pomocy osobom, które na co dzień samodzielnie zajmują się niepełnosprawnymi członkami rodziny. Taka przerwa pozwala opiekunom odpocząć, zadbać o własne, często nadszarpnięte zdrowie, czy po prostu załatwić pilne sprawy urzędowe i osobiste.

Ogromną zaletą tego programu jest fakt, że finansowanie w 100 procentach pochodzi ze środków Funduszu Solidarnościowego. Oznacza to, że przystępujące do niego lokalne samorządy nie muszą zabezpieczać żadnego wkładu własnego.

Usługi mogą być realizowane na kilka sposobów: samodzielnie przez gminy i powiaty, we współpracy z organizacjami pozarządowymi, poprzez zakup usług od podmiotów prywatnych lub bezpośrednio przez osoby wskazane przez samych uczestników. Pomoc świadczona jest w formie pobytu dziennego, gdzie limit wynosi do 240 godzin rocznie na uczestnika, lub całodobowego – w wymiarze do 14 dób w roku.

Program cieszy się ogromnym zainteresowaniem lokalnych władz. W formule pobytu dziennego uczestniczą aż 122 podkarpackie gminy i powiaty, na co przeznaczono ponad 15,3 mln zł. Z kolei z opieki całodobowej korzysta 28 samorządów z budżetem przekraczającym 1,1 mln zł. W całym 2026 roku łączna wartość programu „Opieka wytchnieniowa” na Podkarpaciu zamknie się w kwocie ponad 16,4 mln zł.