To nie jest zwykła dekoracja wojskowego obiektu. Wielkoformatowe malowidło jest opowieścią o historii, tradycji i tożsamości 21 Brygady Strzelców Podhalańskich. Na liczącej kilkadziesiąt metrów ścianie znalazły się postacie żołnierzy podhalańskich, górski krajobraz oraz wizerunek generała Andrzeja Galicy, który odegrał ważną rolę w tworzeniu oddziałów podhalańskich.
Nie zabrakło również charakterystycznych słów, które doskonale oddają ducha tej formacji: „Jakby co, kieby co, kany co, abo co – to my som!”. Całość dopełnia dewiza „Wierni tradycji”.
Podhalańczycy od ponad 30 lat są związani z Rzeszowem. To właśnie w stolicy Podkarpacia w 1993 roku powstała 21 Brygada Strzelców Podhalańskich im. gen. bryg. Mieczysława Boruty-Spiechowicza. Jej żołnierze na co dzień dbają o bezpieczeństwo mieszkańców, a w sytuacjach kryzysowych angażują się również w pomoc lokalnym społecznościom. Nowy mural ma przypominać o tych związkach, wojskowym dziedzictwie i wartościach przekazywanych kolejnym pokoleniom żołnierzy.
Pomysł narodził się cztery lata temu. Projekt musiał poczekać
Za realizację muralu odpowiadają Michał Czerko i Michał Mach. Jak opowiada Czerko, pomysł na jego wykonanie pojawił się już około czterech lat temu. Pierwotnie dzieło miało powstać z okazji 30-lecia jednostki. Wówczas przygotowano nawet projekt, jednak z różnych powodów nie udało się przejść do jego realizacji.
– Projekt tego muralu miał być wykonany jakieś cztery lata temu, na trzydziestolecie tej jednostki. Miałem już projekt. Docelowo zaczęło się od tego, że chcieli go na Lwowskiej. Zaproponowałem im tutaj, na Dąbrowskiego, tę ścianę, bo już od dawna myślałem o niej.Uważam, że jest bardzo dobrym miejscem na uczczenie tego typu tematów – wspomina artysta.
Wojskowi zaakceptowali propozycję, a przygotowana koncepcja była gotowa do realizacji. Plany pokrzyżowały jednak okoliczności, przez które projekt został odłożony na półkę.
Do pomysłu wrócono dopiero w tym roku. W czerwcu Michał Czerko otrzymał wiadomość, że pojawiła się szansa na wykonanie muralu. Konieczne były jednak pewne korekty, ponieważ dzieło nie miało już bezpośrednio nawiązywać do jubileuszu jednostki.
– Musiałem go troszeczkę pozmieniać z tego względu, że to już nie było bezpośrednio pod trzydziestolecie. Delikatne zmiany nałożyłem na projekt – wyjaśnia twórca.
W przygotowaniu przedsięwzięcia pomogła Liga Obrony Kraju, za pośrednictwem której udało się złożyć dokumenty o dofinansowanie realizacji.
– Inicjatywa wyszła typowo od wojskowych, ale pomysł na wykonanie tego właśnie na Dąbrowskiego ode mnie – podkreśla Michał Czerko.
Trzy tygodnie pracy na ścianie jednostki
Za przeniesienie projektu na wielki format odpowiadał Michał Czerko, któremu przy realizacji pomagał jego kolega Michał Mach, działający pod pseudonimem Magnes. Praca na ścianie wojskowego obiektu trwała ponad dwa tygodnie, a w praktyce zajęła niemal trzy.
Nie zawsze sprzyjała im pogoda. Jesienna aura potrafiła utrudnić malowanie, jednak ostatecznie udało się doprowadzić przedsięwzięcie do końca.
W przypadku takich realizacji liczy się nie tylko pomysł i umiejętności artystyczne, ale również doświadczenie w pracy na dużej powierzchni. Mural powstawał z wykorzystaniem różnych technik i narzędzi.
Czerko jest absolwentem grafiki artystycznej, ale, jak sam przyznaje, od zawsze bliżej było mu do malarstwa. Przez lata związany był również ze środowiskiem graffiti. Z czasem postanowił przenieść zdobyte doświadczenie na większe formaty i uczynić z tego także sposób na zawodową działalność.
– Chciałem połączyć tę pasję i wieloletnie doświadczenie z pracą twórczą – mówi.
W pracy wykorzystuje zarówno farby elewacyjne i pędzle, jak i farby w sprayu. Te ostatnie pozwalają mu uzyskać wiele szczegółów, które nadają obrazom charakter i głębię.
– Ogromną ilość detali, rzeczy wykonuję właśnie sprayem. Nie da się tego tak sklasyfikować, bo jeżeli taka osoba jak ja posługuje się tą farbą przez wiele lat, to łatwiej jest mi sprayem zrobić pewne rzeczy. Są osoby, które sprayem nie do końca sobie radzą i wolą pędzla – tłumaczy artysta.
Od Rzeszowa po Belgię. Artysta ma na koncie militarne realizacje
Mural na ścianie 21 Batalionu Dowodzenia nie jest pierwszym projektem Michała Czerki związanym z historią i tematyką wojskową. Artysta ma już doświadczenie w realizacjach upamiętniających ważne postaci i wydarzenia.
Jednym z ciekawszych przedsięwzięć była współpraca przy dwóch wielkoformatowych pracach wykonanych w belgijskim Roeselare. Powstały one na zlecenie województw podkarpackiego i lubelskiego dla Ambasady RP w Brukseli.
- Murale upamiętniały generała Stanisława Maczka oraz Simone Brugge – harcerkę, która pomagała polskiemu dowódcy w rozpracowywaniu przeciwnika. Prace powstały około 2021 roku i zostały umieszczone na specjalnych plandekach zawieszonych po obu stronach budynku, w którym urządzono miejsce pamięci generała Maczka - wspomina Michał Czerko.
Na swoim koncie Czerko ma również mural wykonany dla jednostki pancernej w Żurawicy, znajdujący się przy wjeździe na teren jednostki.
Mural to nie graffiti. Artysta chce również edukować
Przy okazji realizacji takich projektów Michał Czerko zwraca uwagę na jeszcze jedną kwestię: rozróżnienie muralu i graffiti. Pojęcia te bywają używane zamiennie, choć – jak podkreśla – oznaczają coś zupełnie innego.
– Graffiti są to napisy na ścianach. W dzisiejszych czasach trochę się to wszystkim myli, ale to też wynika chyba z braku szerszej edukacji. Widzę jednak, że ludzie są coraz bardziej uwrażliwiani i to też jest gdzieś tam mój cel przy okazji – mówi.
Jak dodaje, mural to przede wszystkim wielkoformatowy obraz, który może pełnić również funkcję artystyczną, historyczną czy informacyjną.
– Jedyne, co łączy te dwie rzeczy, to to, że powstają na ulicy. Murale to przede wszystkim wielkoformatowe obrazy. Nie łączyłbym jednego z drugim – zaznacza.
Historia, która pozostanie
Piątkowe odsłonięcie zakończyło kilkuletnią drogę od pierwszego pomysłu, przez przygotowanie projektu i oczekiwanie na możliwość jego realizacji, aż po ostatnie pociągnięcia farbą.
Dla 21 Brygady Strzelców Podhalańskich mural jest wizualnym przypomnieniem o jej tradycjach i tożsamości. Dla jego twórcy – kolejną ważną realizacją, w której mógł połączyć artystyczne doświadczenie z tematyką historyczno-wojskową.
Na ścianie przy ul. Dąbrowskiego historia podhalańczyków zyskała nową oprawę. Są żołnierze, góry, generał Galica i słowa, które od lat stanowią znak rozpoznawczy tej formacji. Jest też przesłanie, które spina całą opowieść: „Wierni tradycji”. I właśnie tę tradycję mural ma przypominać kolejnym pokoleniom mieszkańców Rzeszowa i żołnierzy brygady.
Napisz komentarz
Komentarze