Ponad 4 godziny dziennie przed ekranem. Eksperci z WSIiZ ostrzegają: problem jest znacznie poważniejszy niż tylko uzależnienie od telefonu

Okazją do zwrócenia uwagi na problem był przypadający w lipcu Dzień Bez Telefonu Komórkowego, który ma zachęcać do refleksji nad cyfrowymi nawykami.

Internet stał się codziennością

Według raportu Digital Global Overview 2026 z internetu korzysta już 6,12 miliarda ludzi, czyli niemal 74 proc. światowej populacji. W ciągu zaledwie dekady liczba internautów niemal się podwoiła. Równocześnie z mediów społecznościowych korzysta 5,79 miliarda użytkowników, a ponad 70 proc. mieszkańców świata posiada telefon komórkowy.

Eksperci podkreślają jednak, że dziś nie chodzi już o całkowite odcinanie dzieci od technologii, lecz o nauczenie ich świadomego korzystania z niej.

– Utrzymanie równowagi w świecie cyfrowym nie polega na walce z technologią, ale na świadomym zarządzaniu naszą uwagą. Tak jak zdrowa dieta nie oznacza całkowitej rezygnacji z jedzenia, tak zdrowa »dieta cyfrowa« nie polega na wyeliminowaniu ekranów z życia, lecz na wybieraniu treści, które są jakościowe i wartościowe, na świadomym ograniczaniu nadmiaru bodźców cyfrowych i na celowym zachowaniu równowagi między światem online i offline – mówi dr Olga Kurek-Ochmańska, psychoterapeutka i kierowniczka Akademickiego Centrum Rozwoju Osobistego i Wsparcia Psychologicznego WSIiZ.

TikTok zabiera dzieciom godziny. Nauka dostaje tylko kilka minut

Najnowszy raport „Internet dzieci 2026” pokazuje, że dzieci w wieku od 7 do 14 lat spędzają w sieci średnio 4 godziny i 25 minut każdego dnia. Aż 88 proc. czasu online przypada na urządzenia mobilne.

Największym „pożeraczem czasu” pozostaje TikTok, który zajmuje 29 proc. aktywności internetowej dzieci, natomiast YouTube odpowiada za kolejne 22 proc.

Najbardziej niepokojące są jednak dane dotyczące edukacji. Treści o charakterze edukacyjnym stanowią zaledwie około 1 proc. czasu spędzanego w internecie, co przekłada się na około 6 minut dziennie.

– Media społecznościowe zostały intencjonalnie zaprojektowane w taki sposób, aby przyciągać i jak najdłużej utrzymywać zaangażowanie odbiorców i utrudniać samoregulację. Dlatego budowanie cyfrowego balansu i ochrona dzieci przed najbardziej uzależniającymi mechanizmami środowiska cyfrowego jest dziś tak trudne – podkreśla dr Olga Kurek-Ochmańska.

Coraz więcej dzieci trafia do fizjoterapeutów

Specjaliści zwracają uwagę, że wielogodzinne korzystanie ze smartfonów oznacza również długotrwałe przebywanie w jednej pozycji. Skutkiem są bóle karku, pleców, barków oraz przeciążenia kręgosłupa.

– Nasz organizm nie został stworzony do wielogodzinnego siedzenia. Potrzebuje ruchu, zmiany pozycji i różnorodnych bodźców. To właśnie ich brak może prowadzić do przeciążeń układu mięśniowo-szkieletowego. Najczęściej obserwujemy dolegliwości bólowe szyi, barków czy odcinka lędźwiowego kręgosłupa. U części młodych osób pojawia się również uczucie sztywności, zwiększone napięcie mięśniowe oraz szybsze zmęczenie podczas aktywności – mówi dr Weronika Cyganik, fizjoterapeutka i wykładowczyni Katedry Fizjoterapii WSIiZ.

Ekspertka zaznacza jednak, że sam telefon nie jest jedynym winowajcą.

– Nie zachęcałabym do całkowitej rezygnacji z technologii, bo dziś jest ona po prostu częścią naszego życia. Zachęcałabym natomiast do zachowania równowagi. Jako fizjoterapeutka zawsze powtarzam, że najlepszą pozycją dla naszego ciała jest… kolejna pozycja. Ciało nie lubi bezruchu. Lubi ruch, zmianę i różnorodność – dodaje dr Weronika Cyganik.

Jak podkreślają fizjoterapeuci, zdecydowanie częściej niż skutki samego korzystania ze smartfonów obserwują konsekwencje siedzącego trybu życia i niedoboru aktywności fizycznej.

Smartfon przy stole? To prosta droga do złych nawyków

Telefon wpływa nie tylko na kręgosłup czy koncentrację, ale również na sposób odżywiania się dzieci.

– Przede wszystkim długotrwałe korzystanie z urządzeń cyfrowych sprzyja tzw. bezrefleksyjnemu jedzeniu. Młodzi ludzie często spożywają posiłki podczas oglądania filmów, grania czy przeglądania mediów społecznościowych, przez co słabiej odczuwają sytość i łatwiej się przejadają. Dodatkowo siedzący tryb życia ogranicza aktywność fizyczną, co zwiększa ryzyko nadwagi i otyłości – wyjaśnia dr n. med. Urszula Binduga, dyrektorka Centrum Edukacji Ekologicznej EkoPrzestrzeń WSIiZ.

Ekspertka zwraca uwagę, że korzystanie z ekranów, szczególnie wieczorem, pogarsza jakość snu i zaburza gospodarkę hormonalną odpowiedzialną za odczuwanie głodu oraz sytości.

– Warto odkładać telefon na czas posiłku i w pełni angażować wszystkie zmysły – zwracać uwagę na wygląd potrawy, jej zapach, smak, konsystencję oraz sygnały głodu i sytości wysyłane przez organizm. Dzięki temu jedzenie staje się nie tylko sposobem na zaspokojenie głodu, ale również źródłem naturalnej satysfakcji i przyjemności, której nie warto zagłuszać bodźcami płynącymi z ekranu – podkreśla dr Urszula Binduga.

Problem dotyczy całego społeczeństwa

Eksperci wskazują, że coraz więcej państw, w tym Australia, Wielka Brytania, Francja, Polska czy Czechy, pracuje nad rozwiązaniami mającymi zwiększyć bezpieczeństwo dzieci w internecie. Chodzi m.in. o skuteczniejszą weryfikację wieku użytkowników, większą odpowiedzialność platform społecznościowych czy ograniczenia dotyczące korzystania z telefonów w szkołach.

Zdaniem specjalistów dobrostan cyfrowy nie polega wyłącznie na ograniczaniu czasu przed ekranem. To przede wszystkim budowanie zdrowych nawyków, aktywności fizycznej, świadomego korzystania z technologii oraz wzmacnianie relacji rodzinnych.

Wakacje, kiedy dzieci mają więcej wolnego czasu, mogą być dobrym momentem, by rozpocząć rozmowę o tym, jak korzystać z internetu mądrze i odpowiedzialnie – tak, aby technologia wspierała rozwój, a nie go ograniczała.