Ogólnopolski Dzień Transplantacji - jeden dawca może uratować nawet osiem istnień

Transplantacje dla tysięcy pacjentów są jedyną szansą na życie lub znaczącą poprawę jego jakości. Obchody Ogólnopolskiego Dnia Transplantacji mają na celu nie tylko zwiększanie wiedzy na temat przeszczepów, ale również przełamywanie lęków i stereotypów oraz zachęcanie do rozmów z bliskimi o swojej woli bycia dawcą.

– To także moment wyrażenia szacunku i wdzięczności wobec dawców, ich rodzin oraz zespołów medycznych, które każdego dnia ratują ludzkie życie – podkreśla Karolina Kostkiewicz z Podkarpackiego NFZ. – Transplantologia jest wyrazem solidarności i odpowiedzialności społecznej. Dzięki jej rozwojowi coraz więcej pacjentów może wrócić do aktywnego życia.

Okiem eksperta

Data 26 stycznia nie jest przypadkowa. To właśnie tego dnia, w 1966 roku, dokonano w Polsce pierwszego udanego przeszczepienia nerki.

– Zabieg przeprowadzono w I Klinice Chirurgicznej Akademii Medycznej w Warszawie. Zespołem kierował profesor Jan Nielubowicz przy współpracy z doktorem Tadeuszem Orłowskim. Było to wydarzenie przełomowe, które zapoczątkowało rozwój transplantologii w naszym kraju – mówi Elżbieta Misztak, koordynator transplantacyjny.

Ekspertka podkreśla, że Ogólnopolski Dzień Transplantacji ma na celu promowanie świadomego dawstwa narządów, tkanek (takich jak rogówki, kości czy zastawki serca) oraz komórek, m.in. krwiotwórczych szpiku. To również okazja do wyrażenia wdzięczności wobec lekarzy, pielęgniarek, koordynatorów transplantacyjnych, a przede wszystkim zmarłych dawców i ich rodzin.

– Jeden dawca może uratować życie od 6 do 8 osób, a pobrane tkanki mogą pomóc kolejnym kilkunastu pacjentom – zaznacza Elżbieta Misztak.

Zgoda domniemana i rozmowa z bliskimi

W Polsce obowiązuje model zgody domniemanej, co oznacza, że każdy obywatel jest potencjalnym dawcą narządów, o ile za życia nie zgłosił sprzeciwu w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów. Mimo to kluczowe znaczenie ma rozmowa z rodziną.

– Najważniejsze to jasno wyrazić swoją wolę i porozmawiać o niej z bliskimi. Warto pamiętać, że statystycznie mamy około sześć razy większą szansę zostać biorcą niż dawcą – podkreśla ekspertka. – Przykładem może być papież Benedykt XVI, który przez całe życie nosił przy sobie oświadczenie woli. 

Z kolei św. Jan Paweł II mówił, że: „Oddanie narządów do przeszczepienia to największy akt miłosierdzia względem drugiego człowieka”.

Rzetelne informacje na temat transplantologii można znaleźć m.in. na stronie Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji POLTRANSPLANT, a także w ramach kampanii społecznej „Drugie życie” czy działań Fundacji Transplantacyjnej LIVERstrong.

Liczby, które ratują życie

Jak podaje POLTRANSPLANT, w 2025 roku w Polsce zgłoszono 1021 zmarłych dawców narządów, z czego 781 osób zostało rzeczywistymi dawcami.

– W ubiegłym roku dzięki zmarłym dawcom przeszczepiono łącznie 2254 narządy – mówi Rafał Śliż, rzecznik prasowy Podkarpackiego NFZ. – To m.in. 1227 nerek, 671 wątrób, 169 serc oraz 133 płuca. Ponad dwa tysiące osób żyje dziś dzięki decyzji 781 dawców i ich rodzin.

Ogólnopolski Dzień Transplantacji to doskonała okazja, by zatrzymać się na chwilę refleksji i uświadomić sobie, że jedna świadoma decyzja może stać się bezcennym darem życia dla innych.