Przełom w profilaktyce nowotworowej. Nowoczesny test HPV HR dostępny na NFZ także na Podkarpaciu

Rewolucja na NFZ. Zamiast skutków wykryją przyczynę

Do tej pory podstawą profilaktyki była klasyczna cytologia, która polegała na mikroskopowej ocenie komórek. Test HPV HR działa inaczej, szukając materiału genetycznego wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka, odpowiedzialnego za zdecydowaną większość przypadków raka szyjki macicy. Wykrycie zagrożenia na tak wczesnym etapie daje kobietom spokój nawet na pięć lat i pozwala uniknąć rozwoju choroby.

Samo pobranie wymazu trwa zaledwie kilka minut i przypomina standardową wizytę ginekologiczną. Istotną udogodnieniem dla pacjentek jest fakt, że w przypadku dodatniego wyniku testu HPV HR, z tej samej pobranej próbki automatycznie wykonywana jest cytologia na podłożu płynnym (LBC). Kobieta nie musi ponownie zgłaszać się do gabinetu, co znacznie skraca czas potrzebny na postawienie diagnozy.

Ponad sto punktów na Podkarpaciu. Jak skorzystać z badania?

W całym kraju bezpłatny test realizuje 1979 placówek medycznych, w tym poradnie ginekologiczno-położnicze oraz gabinety położnych POZ. Na Podkarpaciu pacjentki mają do dyspozycji 136 takich miejsc. Aby wziąć udział w programie, nie potrzeba skierowania – wystarczy umówić się bezpośrednio w placówce lub skorzystać z Centralnej e-Rejestracji. 

Przed wizytą warto pamiętać o odpowiednim przygotowaniu. Na 1–2 dni przed badaniem należy powstrzymać się od współżycia oraz nie stosować leków dopochwowych. Badania nie wykonuje się w trakcie krwawienia miesiączkowego, a także na 4 dni przed i po jakimkolwiek plamieniu. Przed pobraniem materiału nie należy również wykonywać usg przezpochwowego.

Szturm na gabinety. Statystyki rosną

Wprowadzone zmiany przynoszą już pierwsze, bardzo wyraźne efekty. W I półroczu 2026 roku z programu w całej Polsce skorzystało ponad 450 tysięcy kobiet, z czego przytłaczająca większość wybrała badanie molekularne. Dla porównania, w całym 2024 roku zbadało się jedynie 380 tysięcy uprawnionych Polek. Wyraźny wzrost zainteresowania widać również w naszym regionie.

Gdzie zrobisz test HPV HR na NFZ w programie profilaktyki raka szyjki macicy?

Test HPV HR realizowany jest już w 1979 placówkach medycznych w całym kraju – zarówno w poradniach ginekologiczno-położniczych (1676 placówek), jak i w gabinetach Położnych POZ (303 placówki). Na Podkarpaciu to 136 miejsc, gdzie w ramach NFZ można wykonać test. Ich wykaz można znaleźć w wyszukiwarce „Gdzie się leczyć?”.

Jak przygotować się do badania?

• Kilka dni przed badaniem nie stosuj żadnych leków dopochwowych.
• Nie zgłaszaj się na badanie w czasie krwawienia miesiączkowego oraz 4 dni przed lub 4 dni po jakimkolwiek plamieniu/krwawieniu.
• Przed pobraniem materiału z szyjki macicy nie rób USG przezpochwowego.
• Powstrzymaj się od współżycia na 1–2 dni przed zaplanowaną cytologią.

Masz wynik HPV HR i co dalej?

• Wynik prawidłowy (ujemny): lekarz zaleci Ci kolejne badanie po 3 lub 5 latach (czasem po 12 miesiącach, jeśli są ku temu wskazania).
• Dodatni wynik testu HPV HR: automatycznie, z tego samego pobrania, wykonana będzie cytologia płynna (LBC). Jeśli okaże się prawidłowa, powtórzysz badanie za 12 miesięcy.
• Zmiany o charakterze dysplastycznym (nieprawidłowości w wyglądzie komórek): lekarz ginekolog skieruje Cię na dalsze badania, tj. badanie kolposkopowe lub badanie kolposkopowe z pobraniem wycinka do badania histopatologicznego. Jeśli zajdzie potrzeba, zostaniesz skierowana do leczenia specjalistycznego lub na dalszą diagnostykę.

Polki chętniej wybierają test HPV

Od 1 sierpnia 2026 roku test HPV HR staje się jedynym standardem w bezpłatnym programie profilaktycznym na NFZ. W poprzednich miesiącach, tekst mógł już być wykonywany, a dane z realizacji programu wyraźnie pokazują, że zmiana przynosi realne efekty.

W I półroczu 2026 roku z programu w całym kraju skorzystało 450 509 kobiet, z czego aż 412 419 z nich wykonało już nowoczesny test molekularny HPV. Tradycyjną cytologię wykonało 38 090 kobiet.

- Obserwujemy wyraźny skok zgłaszalności na badania. Podczas gdy w całym 2024 roku z programu skorzystało tylko 380 922 kobiet (11,35% uprawnionych) to w samym I półroczu 2026 badania wykonało 450 509 kobiet tj. 14,65% uprawnionych. Na Podkarpaciu również wydać zmianę na plus. Poprzednie miesiące 2026 roku to zgłaszalność na poziomie 10-11%, a w lipcu tego roku 14,4%. Do ideału nadal trochę brakuję – ale zmiana jest zauważalna – mówi Rafał Śliż, rzecznik prasowy Podkarpackiego NFZ. 

Podkarpacki NFZ: „Zmiana jest zauważalna”

Poprzednie miesiące 2026 roku to zgłaszalność na Podkarpaciu na poziomie 10-11 procent, natomiast w lipcu tego roku wskaźnik ten podskoczył do 14,4 procent. Rafał Śliż, rzecznik prasowy Podkarpackiego NFZ, przyznaje, że do ideału wciąż trochę brakuje, ale zmiana w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku jest bardzo widoczna i napawa optymizmem.

Dane epidemiologiczne pokazują, jak kluczowe są to działania. W skali kraju aż 8,25 procent przeanalizowanych testów HPV HR dało wynik dodatni, a u ponad połowy z tych kobiet cytologia płynna potwierdziła nieprawidłowe zmiany komórkowe. Rak szyjki macicy przez długi czas rozwija się bezobjawowo, zabijając rocznie w Polsce ponad 1800 kobiet. Regularna profilaktyka i nowoczesne testy molekularne dają realną szansę na całkowite wyeliminowanie tego zagrożenia.